NAZWA PARAFII

Błędów. Co nam mówi i co oznacza sama nazwa parafii?

W oparciu o etymologię można powiedzieć, że wyraz „błędów” pochodzi od czasownika „błądzić”. Nazwa miejscowości „Błędów” oznacza więc miejsce pełne błędnych dróg. Stąd można przypuszczać, że były tu kiedyś jakieś błędne rozdroża. Przypuszczenie to nie jest pozbawione słuszności, gdyż przed wielu wiekami, na miejscu obecnej parafii Błędów szumiały wielkie bory, ciągnące się szerokim pasem wzdłuż Pilicy. Topografia osady potwierdza przypuszczenie o błędnych drogach. Wśród starej generacji parafian przechowała się stereotypowa legenda o księciu, który zbłądziwszy na polowaniu, tu się osiedlił i miejsce to nazwał Błędowem. Legenda ta jest jednak mało prawdopodobna, pochodzi zapewne z bujnej fantazji ludowej albo ambicji regionalnej.

Nazwę parafii wyprowadzać można również od błądzenia w znaczeniu moralnym, ale wnioskowanie takie nie ma potwierdzenia w starej, znanej dotychczas historii parafii. Wprawdzie w czasie zaboru rosyjskiego rząd carski przysyłał tu i osiedlał tzw. „pobytników”, to jest skazańców, którzy zboczyli z drogi obowiązującego prawa i pobłądzili w życiu, lecz są to czasy względnie nowe.

Najbardziej przekonujące wyjaśnienie nazwy parafii Błędów daje nam historia Mazowsza. Mazowsze, zniszczone prawie całkowicie w wieku XIII i w pierwszej połowie XIV w. przez najazdy Tatarów i Litwinów, z trudem dźwigało się ze zgliszcz. W XIV w., dzięki wzmożonej kolonizacji, rozwinęło się osadnictwo mazowieckie i wtedy przyjęły się dla nowopowstających osad nazwy tzw. dzierżawcze. Nazwy dzierżawcze były charakterystyczne dla całego Mazowsza, a oznaczały miejscowości, stanowiące własność pana, od którego imienia czy nazwiska urobiono nazwę miejscowości. „Błędów” zaliczyć należy do dzierżawczych nazw miejscowości, pochodzących od nazwiska pierwotnego właściciela, a więc od Błędowskiego.

Powstaje zatem problem, czy Błędowscy nadali nazwę swym posiadłościom, urobioną od swego nazwiska, czy też wcześniej istniała nazwa miejsca i od niej urobił sobie nazwisko właściciel. Zdarzało się bowiem, że posiadacz używał tylko imienia z dodatkiem nazwy miejscowości, którą miał na własność, jako swoją siedzibę i tak np. Wit z Góry nazywał się następnie Witem z Sobinia, kiedy nabył na własność Sobień, a Gotard właściciel Błędowa nazywał się w r.1408 Gotard de Blandowo. Z czasem okolicznik miejsca mógł się stać nazwiskiem przymiotnikowym, a więc Błędowski. Rozwiązanie jednak zagadnienia przez przyjęcie nazwy dzierżawczej, a więc urobionej od nazwiska właściciela, wydaje się słuszniejszym.

Nazwa osady i parafii Błędów nie ulegała w ciągu wieków istotnym zmianom. W źródłach historycznych spotykamy następujące, niewielkie odchylenia nazwy: Bledowo względnie Blendowo, Blandowo, Blandow, Blendow, Błendow a ostatnio ustabilizowana nazwa brzmi – Błędów.